WeAreAllInThisTogether Blog

Joga – jak żyć długo, unikać chorób i cieszyć się sprawnością? 5 powodów, dla których warto uprawiać jogę

yoga joga

Joga to jeden z wielu systemów filozofii indyjskiej, traktujący o związku pomiędzy ciałem a duchem (umysłem). Całość bazuje na starannym połączeniu ascezy, medytacji oraz zasad etycznych. Na Zachodzie, gdzie joga uznawana jest za styl życia i sposób na zdrowie, nie element kultu religijnego, przoduje jej konkretna gałąź: hatha-joga. Z racji tego, że istnieje co najmniej kilkadziesiąt odmian jogi, w tym artykule skupimy się na najpopularniejszej z nich – ścieżce, której poświęca się coraz więcej Polaków. 

Kilka słów o narodzinach indyjskiej filozofii życia

Przyszłych joginów interesuje głównie hatha-joga, więc w tej części skupimy się przede wszystkim na jej historii. Najstarsze wzmianki o jodze w szerszym znaczeniu tego słowa pochodzą z 3300 r.p.n.e. Kluczowe aspekty hatha-jogi, w tym specyficzne pozycje ciała (asany), mają szczególnie dawne pochodzenie. Można domniemywać, że omawiana ścieżka rozwoju była jedną z pierwszych, jakie zaczęto praktykować. Świadczą o tym znalezione przez archeologów płaskorzeźby przedaryjskiej cywilizacji Mohendżo Daro, przedstawiające medytującego w pozycji lotosu Śiwę.

Wzmianki o hatha-jodze kryje w sobie również Rygweda, a także najstarsze upaniszady oraz teksty tantryczne (już z tego tysiąclecia). Właściwy rozwój hatha-jogi, włącznie z opisem najważniejszych pojęć, przypada na X-XV wiek. Za rozpowszechnienie jogi jako zarówno stylu życia, jak i formy aktywności fizycznej odpowiadają indyjscy naukowcy, badacze jogi oraz jej krzewiciele.

Co mamy na myśli, mówiąc „hathajoga”?

W sanskrycie (języku staroindyjskim) słowo joga tworzone jest przez morfem yuj (judż), co można przetłumaczyć jako kontrola, jarzmo, zjednoczenie, połączenie bądź jedność. Hatha tonatomiast słowo używane w formie przysłówka, oznaczające siłę lub przemoc, ewentualnie wbrew czyjejś woli. Wyraz ten składa się z dwóch członów – ha oraz tha, oznaczających kolejno słońce i księżyc. Osoba praktykująca jogę bądź wyznająca ją jako filozofię życia nazywana jest joginem bądź joginką. Przez wielu hatha-joga uważana jest wyłącznie za modną praktykę. Obecnie jednak to coś więcej niż chwilowy trend – wysiłek fizyczny, mający korzystny wpływ na ogólne samopoczucie (zdrowie fizyczne i psychiczne), a także samodyscyplinę.

Wpływ jogi na codzienne życie

Na hatha-jogę składają się trzy kluczowe elementy:

  • asana, czyli specjalne jogiczne pozycje ciała, sprzyjające osiągnięciu wewnętrznej harmonii oraz wzmocnieniu całego organizmu;
  • pranajma, czyli medytacja połączona z ćwiczeniami oddechowymi, mająca na celu oczyszczenie systemu nerwowego oraz ogólną detoksykację organizmu;
  • sawasana, czyli relaksacja, pozwala utrzymać ciało oraz umysł nie tylko w zdrowiu, ale również w harmonii. 

Ci, którzy w jodze doszukują się czegoś więcej niż ćwiczeń często poszerzają ją o dwie dodatkowe kwestie: dietę roślinną oraz medytację i pozytywne myślenie. Joga bazuje na ścisłej relacji między ciałem a umysłem oraz ich wzajemnym oddziaływaniem na siebie.

Joga w walce z chorobami cywilizacyjnymi

Joga jest nieoceniona w walce z wieloma dolegliwościami natury fizycznej, w szczególności z tzw. chorobami cywilizacyjnymi. Efekty jej uprawiania widoczne są praktycznie od razu – już po pierwszych ćwiczeniach. Po miesiącu systematycznej aktywności (co najmniej 3 razy w tygodniu) zmianie ulega wygląd fizyczny. O wpływie jogi na ciało człowieka można by napisać książkę. Skupmy się na najważniejszych zdrowotnych kwestiach związanych z jej uprawianiem. 

  1. Poprawa postawy ciała. Odpowiednio wykonywane pozycje jogi wręcz wymuszają prawidłową postawę – proste plecy, zassany brzuch, wypiętą pierś czy opuszczone w dół łopatki.
  2. Poprawa ruchomości stawów. Wykonywane w czasie ćwiczeń asany zakładają możliwie jak najgłębsze ruchy w obrębie stawów. Joga zwiększa mobilność, usprawniając tym samym pracę całego ciała. Odpowiednie rozciągnięcie oraz poszerzony zakres ruchowy przekładają się na całkowitą niwelację bóli napięciowych. Podczas ćwiczeń jogi w chrząstce wytwarzany jest płyn chroniący staw kolanowy przed tarciem.
  3. Zwiększenie rozciągnięcia mięśni. Tutaj również w grę wchodzą asany. To one sprzyjają rozciągnięciu ciała, a w efekcie dotlenieniu i odżywieniu mięśni. Ponadto joga – za sprawą izometrycznego napięcia mięśni – zwiększa ich siłę i wytrzymałość.
  4. Regulacja ciśnienia krwi. Wspomniane wyżej dotlenienie ciała przekłada się na poprawę krążenia krwi, to natomiast – na utrzymanie prawidłowego i stałego ciśnienia.
  5. Spadek masy ciała. Pierwsze widoczne gołym okiem zmiany dotyczą postawy ciała. Na efekty w postaci spadku tkanki tłuszczowej czy wysmuklenia sylwetki trzeba poczekać co najmniej miesiąc (przy założeniu regularnych treningów trzy razy w tygodniu). Połączenie hatha-jogi z jogą dynamiczną bądź bikram-jogą pozwala przyspieszyć proces odchudzania. Joga poprawia też proporcję sylwetki i zwiększa koordynację ruchową.
  6. Spadek napięcia w ciele. Połączenie odpowiednio dobranych ćwiczeń statycznych z technikami oddechu pomaga rozluźnić mięśnie i dotlenić organizm.
  7. Regulacja gospodarki hormonalnej. Techniki oddechowe i relaksacyjne wykorzystywane w jodze wpływają na gospodarkę hormonalną organizmu, normując pracę gruczołów dokrewnych, dlatego taka aktywność polecana jest kobietom w ciąży, a także paniom w okresie menopauzy. 

Joga jako sprawdzony ratunek dla naszej psychiki

Joga wpływa nie tylko na kondycję fizyczną, ale również sferę psychiczną. Liczne badania dowodzą, że tego typu aktywność – w połączeniu z terapią klasyczną – sprzyja leczeniu szczególnie ciężkich dolegliwości natury psychicznej, w tym depresji, schizofrenii, ADHD oraz problemów ze snem. Szczególnie ważne są tutaj:

  1. Wzrost odporności na stres. Techniki oddechu, których można nauczyć się w czasie jogi sprzyjają niwelacji odczuwalnego stresu. Regularna aktywność zwiększa odporność w tym zakresie, a także pozwala lepiej radzić sobie na co dzień ze stresorami. 
  2. Spadek zmęczenia i dogłębne odprężenie. Dotlenie wszystkich komórek organizmu i związana z tym poprawa krążenia wpływają na szeroko pojęte odprężenie się całego ciała. Trening jogi zmniejsza zmęczenie i pozwala się zrelaksować. 

Uniwersalne rozwiązanie na każdy etap życia

Oczywiście nie obędzie się bez przeciwwskazań. Zasadniczo każdy jogin powinien poinformować swojego trenera o ewentualnych dolegliwościach czy chorobach. Ten natomiast zadecyduje czy z daną przypadłością można ćwiczyć. Joga jest stanowczo niewskazana przy:

  • silnych bólach kręgosłupa o nieznanych przyczynach, a także jego poważnych, przewlekłych schorzeniach i wadach (chyba, że lekarz zadecyduje inaczej);
  • problemach z równowagą;
  • zaawansowanej osteoporozie;
  • menstruacji – przynajmniej przez dwa pierwsze dni krwawienia;
  • ciąży – mowa tu jedynie o niekontrolowanych treningach w domowym zaciszu. Sama joga w ciąży jest jak najbardziej wskazana, jednak wyłącznie pod okiem trenera.

Joga dla dzieci

Wielu dorosłych zastanawia się, dlaczego dzieci powinny ćwiczyć jogę? Wbrew pozorom, odpowiedź na to pytanie nie jest taka prosta. Za taką aktywnością przemawia wiele kwestii. U najmłodszych joga stanowi połączenie przyjemnego z pożytecznym, a więc zabawy z pracą nad swoim ciałem i duchem. Śmieszne, odpowiednio zobrazowane asany pozwalają poznać swoje ciało. Joga uczy cierpliwości i to zarówno w stosunku do samego siebie, jak i innych. Poszczególne pozycje stają się wyzwaniem. Ich osiągnięcie ma na dzieci ogromny wpływ. Ponadto, jego uprawiana w grupie uczy dzieci dostrzegania i akceptowania różnic między nimi. Nie sposób też nie wspomnieć o wpływie ćwiczeń na wyciszenie ciała i umysłu, wzrost koncentracji czy ujarzmienie gonitwy myśli. Regularnie uprawiana joga wzmacnia ciało i poprawia jego elastyczność.

Joga dla seniorów

Joga dla seniorów, podobnie jak joga dla najmłodszych, powinna być dostosowana poziomem do możliwości oraz potrzeb odbiorców. Prezentowana forma aktywności w odniesieniu do osób 65+ nie jest zbyt popularna, szczególnie w Polsce. Na szczęście, znany stereotyp emeryta spędzającego czas przed TV powoli odchodzi w zapomniane. Wzrost zainteresowania uniwersytetami trzeciego wieku sprawia, że coraz więcej osób w podeszłym wieku odkrywa dobrodziejstwa jogi. A tych jest naprawdę wiele. Wbrew powszechnej opinii, to nie wiek, a brak ruchu ograniczają możliwość samodzielnego wykonywania niektórych czynności przez jednostki po 65 roku życia. Joga dla seniorów działa dokładnie tak samo jak w przypadku osób 20, 30 czy 40 lat młodszych:

  • wzmacnia i rozciąga mięśnie,
  • przywraca ruchomość stawów,
  • odciąża narządy ruchu,
  • niweluje bóle mięśni i kości,
  • poprawia krążenie krwi,
  • stymuluje pracę układu odpornościowego, 
  • pozytywnie oddziałuje na pracę organów wewnętrznych,
  • poprawia pamięć i koncentrację,
  • zmniejsza poziom stresu i relaksuje,
  • niweluje bezsenność,
  • zapobiega depresji starczej,
  • wzmacnia organizm i usprawnia ciało.

Kiedy nie wiesz jak zacząć – wskazówki dla początkujących

Wiesz już, że joga to coś dla Ciebie? Jesteś gotowy podjąć się tego wyzwania, jednak nie wiesz od czego zacząć? Poszukujesz praktycznych wskazówek dla początkujących? Ten akapit został stworzony z myślą o Tobie. Przedstawiamy 10 porad, które pozwolą Ci rozpocząć przygodę z jogą.

  1. Bezpieczeństwo przede wszystkim. Zanim zabierzesz się za jogę sprawdź czy w ogóle możesz ją uprawiać. Przewlekłe choroby i specyficzne dolegliwości wymagają bezwzględnej konsultacji lekarskiej jeszcze przed rozpoczęciem treningów. Pamiętaj, że wśród przeciwwskazań jest: zaawansowana osteoporoza, problemy z równowagą, posiadanie endoprotezy biodra czy jaskra.
  2. Zacznij od podstaw. Nie skacz od razu na głęboką wodę. Zacznij od podstawowych pozycji i stopniowo zwiększaj trudność. W jodze nie ma rywalizacji. Ćwiczysz dla siebie i z myślą o sobie – poziom innych nie powinien mieć dla Ciebie żadnego znaczenia.
  3. Dbaj o właściwą postawę. Samodzielne wykonywanie ćwiczeń jest trudne. Czasami musisz spróbować kilka razy, zanim uda Ci się osiągnąć daną pozycję. Nie rezygnuj, nawet jeżeli popełnisz kilka błędów. Rób wszystko powoli i spokojnie, dbając o prawidłową technikę.
  4. Nie przekraczaj granic bólu. Jeżeli jakaś pozycja sprawia Ci ból, przerwij ją. To jasny sygnał, że coś jest nie tak. Może Twoje ciało nie jest gotowe na taki wysiłek, a może robisz jakiś błąd. Joga przynosi korzyści tylko wtedy, gdy jest uprawiana prawidłowo, z poszanowaniem każdej pozycji.
  5. Nie zapominaj o oddechu. Oddech jest szczególnie ważny. Można powiedzieć, że to kluczowy element jogi. Weź pod uwagę zarówno osobne ćwiczenia oddechowe, jak i sposób oddychania w trakcie wykonywania danej pozycji.
  6. Nie ćwicz po jedzeniu czy pod wpływem substancji odurzających. To oczywiste. No chyba, że marzy Ci się kąpiel we własnych wymiocinach przy pierwszym podniesieniu nóg do góry.
  7. Zadbaj o odpowiedni ubiór. I wcale nie mamy tu na myśli drogich zestawów ze sklepu dla modnych sportowców. W jodze najważniejsza jest wygoda. Luźne spodnie, legginsy bądź zwykłe krótkie spodenki plus T-shirt sprawdzą się znakomicie. Pamiętaj, że jogę ćwiczy się na boso!
  8. A na koniec pomyśl o macie do ćwiczeń. Mata do jogi wcale nie musi być droga. Wystarczy zwykłe antypoślizgowe rozwiązanie za kilkadziesiąt złotych, zwłaszcza na początek. Dopiero jak będziesz wiedzieć, że joga to coś, co pragniesz robić na dłużej, pomyśl o czymś droższym i wytrzymalszym.

Joga w domu? Teraz to możliwe!

Domowa praktyka jogi nie jest rzeczą trudną, chociaż wymaga niemałej samodyscypliny. Jeżeli chcesz osiągnąć określone rezultaty, musisz trzymać się pewnych ścisłych wytycznych:

  • Systematyczność ma kluczowe znaczenie w osiągnięciu zamierzonych rezultatów, zwłaszcza w przypadku jogi. 2 godziny tygodniowo znacznie lepiej zamienić na 4 treningi po 30 minut bądź 7 treningów po 15 minut. Równie ważna jest stała pora dnia. Ćwiczenia w domu nieco rozleniwiają, zwłaszcza jeżeli mamy dość elastyczny grafik, dlatego ważna jest samodyscyplina i trzymanie się wcześniej określonych założeń.
  • Czas – zaawansowani jogini mogą praktykować jogę całymi dniami. Zanim staniesz się mistrzem, wiele przed Tobą. Ustal sobie realną ilość czasu, którą możesz poświęcić każdego dnia na aktywność fizyczną. Czasami mniej znaczy lepiej. Jak wspomniano wcześniej – lepsze 30 minut codziennie niż godzina co dwa dni. 
  • Poziom trudności – jeżeli jesteś początkującym joginem, zacznij od ćwiczeń dla początkujących. Nawet jeżeli Twoje możliwości fizyczne są znacznie większe, nauka od podstaw pomoże Ci wyrobić systematyczność. Nigdy nie rób niczego, co sprawia Ci ból. Zaakceptuj swoje ograniczenia. Stopniowo poszerzaj zakres umiejętności i zwiększaj poziom trudności.
  • Jedzenie – nigdy nie ćwicz z pełnym brzuchem czy będąc pod wpływem substancji odurzających. Ostatni, lekki posiłek powinieneś zjeść dwie godziny przed praktyką.
  • Ubiór – wbrew pozorom ubiór ma najmniejsze znaczenie. Wystarczy zaopatrzyć się w wygodne ubrania – luźne spodnie + podkoszulek, legginsy + T-shirt bądź krótkie spodenki i bluzkę na ramiączkach.
  • Akcesoria – na sam początek wystarczy Ci zwykła, najtańsza mata. Ważne jednak, aby była antypoślizgowa.
Joga – jak żyć długo, unikać chorób i cieszyć się sprawnością? 5 powodów, dla których warto uprawiać jogę

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przewiń do góry
We use cookies in order to give you the best possible experience on our website. By continuing to use this site, you agree to our use of cookies.
Accept
Reject
Privacy Policy